Bivši visoki predstavnici u BiH: "Ukinite visokog predstavnika!"

“Bosna ostaje zarobljena u političkom limbu”

Kako navode Bildt i Petritsch, Schmidtova ostavka pokreće mnogo više od pitanja njegovog nasljednika.

“Iznenađujuća ostavka Christiana Schmidta s pozicije visokog predstavnika za Bosnu i Hercegovinu pokreće mnogo više od pukog pitanja sukcesije. Ona prisiljava Evropu da se suoči s neugodnom geopolitičkom stvarnošću: Trideset godina nakon Dejtonskog mirovnog sporazuma, zemlja ostaje zarobljena u stanju političkog limba – formalno suverena, ali u praksi i dalje pod međunarodnim nadzorom”, naveli su.

Podsjećaju da je institucija visokog predstavnika nastala kao ad hoc tijelo za poslijeratni period i da je imala važnu ulogu u obnovi zemlje nakon rata.

“Institucija visokog predstavnika međunarodne zajednice je ad hoc tijelo koje je uglavnom uspjelo u obnovi ratom razorene zemlje. Bez američkog i evropskog angažmana – Rusija, Japan, Kanada i Evropska unija kao glavni sponzor također su bili zastupljeni u Vijeću za implementaciju mira – implementacija Dejtonskog mirovnog sporazuma nakon 1995. godine teško bi bila moguća”, stoji u tekstu.

Međutim, smatraju da je privremeni mehanizam vremenom prerastao u trajno stanje.

“Ali ono što je bilo zamišljeno kao privremeno rješenje za neposredni poslijeratni period postalo je trajno stanje stvari. Već neko vrijeme ova civilna institucija, koja je tokom godina izgubila utjecaj i legitimitet, služi mnogim lokalnim političarima podjednako kao žrtveni jarac ili kao slamka spasa – oslobađajući ih tako odgovornosti demokratskih društava da sama pronađu održive političke kompromise”, napisali su Bildt i Petritsch.

“Rusija je postala regionalni uzročnik problema”

Bivši visoki predstavnici upozoravaju da bi imenovanje novog visokog predstavnika značilo nastavak nezadovoljavajućeg statusa quo.

“Upravo iz tog razloga, bilo bi pogrešno refleksno imenovati još jednog visokog predstavnika i time ovjekovječiti nezadovoljavajući status quo. Međunarodna zajednica – posebno EU – mora se zapitati da li ovaj korak zapravo promoviše stabilnost i nezavisnost – ili samo održava kontroliranu stagnaciju”, naveli su.

Ukazuju i na promijenjene geopolitičke okolnosti, posebno na ulogu Rusije.

“Ovome se dodaje i fundamentalno promijenjena geopolitička situacija. Dok dugotrajni put ka Briselu gubi svoju privlačnost za države Zapadnog Balkana, međunarodni konsenzus o budućnosti Bosne odavno je postao krhak. Rusija godinama otvoreno odbacuje ulogu visokog predstavnika, obdarena posebnim ovlaštenjima, i odavno je postala regionalni uzročnik problema”, piše u tekstu.

Kritike i na račun Washingtona

Bildt i Petritsch navode da se i u Washingtonu pojavljuje drugačiji pristup Balkanu, koji opisuju kao “transakcijski”.

“Međutim, u Washingtonu se sada pojavljuje i odlučno transakcijski pristup Balkanu. Nedavna posjeta Trumpovog sina, koji se bavi poslovima u javnosti, glavnom gradu dijela Bosne i Hercegovine u kojem većinu čine bosanski Srbi, mora se posmatrati kao pokušaj uspostavljanja još jednog sumnjivog poslovnog odnosa”, naveli su.

Dodaju da su slični aranžmani već prisutni u Srbiji i Albaniji.

“Slični aranžmani su već u toku u Srbiji i Albaniji – i to se dešava uz očigledno nepoštivanje evropskih pravila i zakona. U ovim okolnostima, nasljednik odlazećeg visokog predstavnika teško da bi imao veći legitimitet od svog prethodnika”, ističu autori.

“Evropi je potreban strateški novi početak za Bosnu”

Prema njihovom mišljenju, ključno pitanje nije Schmidtov nasljednik, nego reforme koje bi BiH približile Evropskoj uniji.

“Ključno pitanje, stoga, nije ko će zamijeniti gospodina Schmidta, već koje bi reforme mogle uspješno približiti Bosnu EU. Nedosljedno je da se Bosna i dalje drži pod stranom kontrolom bez ikakvih izgleda za puni suverenitet i samoupravu, dok se istovremeno od nje očekuje da nastavi put ka Evropskoj uniji”, navodi se.

Zbog toga smatraju da je potreban “strateški novi početak”.

“Na osnovu temeljite analize trodecenijskog procesa izgradnje države, Evropi je stoga potreban strateški novi početak za Bosnu”, napisali su.

Kao dva ključna elementa navode reformu sistema vlasti i ukidanje međunarodnog nadzora.

“Ovaj novi početak mora se zasnivati na dva međusobno povezana elementa: prvo, ispravljanju disfunkcionalnog sistema vlasti, i drugo, ukidanju posebnog međunarodnog nadzora. Ova reformska agenda, zauzvrat, mora biti blisko koordinirana s postepenom integracijom u evropske strukture”, istaknuto je.

Dodaju da to ne znači “radikalno restrukturiranje dejtonskog sistema”, nego “realna prilagođavanja”.

“Odavno su potrebne efikasnije strukture donošenja odluka, jasnije odgovornosti i ograničavanje stalne opstrukcije”, naveli su.

OHR vezati za evropski put

Bildt i Petritsch smatraju da bi zatvaranje OHR-a trebalo biti povezano s procesom pristupanja Evropskoj uniji.

“Paralelno s tim, zatvaranje OHR-a trebalo bi biti usko povezano s procesom pristupanja EU. Oni uslovi koje Schmidt i njegovi prethodnici godinama bezuspješno zahtijevaju – poput regulisanja državne imovine – mogli bi se ugraditi u odgovarajuća poglavlja ugovora o pristupanju”, navodi se u tekstu.

Zaključuju da bi to okončalo dugogodišnje dileme o evropskoj pripadnosti Bosne i Hercegovine.

“To bi definitivno okončalo naizgled beskrajnu debatu o tome da li Bosna uopće ‘pripada’ Evropi”, poručili su Carl Bildt i Wolfgang Petritsch u autorskom tekstu za Frankfurter Allgemeine Zeitung.

╰┈➤ Program N1 televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android /iPhone/iPad